ACSI FreeLife

Menu

Elburg: vergeet de zijstraatjes niet

testtourDe Hanzesteden vormen het thema voor twee van onze testteams van de ACSI FreeLife TestTour. Zowel cultuurliefhebbers Joop en Tonny als levensgenieters Enny en Paul ontdekken de rijke historie, gezellige straatjes en bijzondere architectuur. Als onderdeel van de voorpret lichten we steeds een Hanzestad uit de TestTour uit. Elburg staat in dit voorproefje centraal. Sander Cox ging voor ons op reis en zag met eigen ogen hoe knus deze vestingstad is.

Auteur
Sander Cox
Datum
ReactiesReageer

Geen stoep hetzelfde

Als ik via de Vischpoortstraat richting het centrum loop, valt mijn oog meteen op de sierlijke keitjespatronen. Geen enkele stoep is hier hetzelfde. Het blijkt iets typisch Elburgs te zijn dat al in 1615 is ontstaan. Slechts een enkel kunstwerk is ‘vervuild’ met wat sprietjes onkruid of ligt er wat vervallen bij. Grote kans dat dit maar voor even is. De gemeente Elburg doet namelijk hard haar best om zo goed mogelijk te pronken met haar lokale trots. Voor renovatie- en herstelwerkzaamheden aan de keitjesstoepen heeft de gemeente een speciale subsidiepot.

De afbeeldingen op de stoep geven aan wat het beroep was van de huiseigenaar. Sommige keitjespatronen zijn trouwens nog steeds actueel, zo valt mij op als ik wat flappen heb getapt bij de pinautomaat en ik een duidelijk patroon van de drie letters SNS ontdek. Is weer eens wat anders dan die schreeuwerige reclames.

Alle ruimte benut

Als ik weer omhoog kijk, kan ik bijna niet geloven dat Elburg een stad is. Wie via de Vischpoort de vesting binnenstapt en rechtdoor loopt, staat na amper vijfhonderd meter alweer buiten de stadsmuren. Voorlopig wil ik die kant nog niet op. Zonde trouwens als je voor deze snelle stadstour kiest en je de vesting doorkruist via de twee hoofdaders, de Vischpoortstraat en de Beekstraat. Zet je nieuwsgierige bril op en duik de smalle zijstraatjes in. Zo ontdek je onder meer de Bloemsteeg en de kloostertuin van Museum Elburg.

Dat Elburg zo compact is, dankt de stad aan de hertog van Gelre. Hij bepaalde in 1392 dat binnen een mijl van Elburg niet mocht worden gebouwd. De gevolgen hiervan zie je ruim zeshonderd jaar later nog terug. Iedere vierkante meter is benut in het kaarsrechte Elburg. Wie vanaf de zes meter hoge Vischpoort uitkijkt op de vesting, zou zeggen dat het vissersstadje maar twee straten heeft. De toren van deze toegangspoort was plat zodat de Vischtoren ook meteen dienst kon doen als vuurtoren.

Muurhuisje

Om de bevolkingsgroei op te kunnen vangen, moesten de inwoners erg creatief zijn. De muurhuisjes zijn daarvan nog het beste voorbeeld. De stadsmuren waren op den duur overbodig. Dan maken we er toch huisjes van, dachten de Elburgers. Een mooie woonoplossing voor de arme gezinnen. Schuin tegenover Museum Elburg kun je nog altijd rondneuzen in zo’n schattig muurhuisje, die tot honderd jaar geleden nog werden bewoond.

Van het Elburgse Hanzeverleden heb ik nog weinig kunnen ontdekken. Tijd om er een gids bij te halen. Vol enthousiasme leidt AnneMarie van Hout van Museum Elburg mij naar de kazematten, die in de eerste helft van de 16e eeuw werden aangelegd. In deze gangenstelsels waren de Botbekkers – zoals de Elburgers ook wel werden genoemd – goed beschermd. Al waren de stelsels ook zeker niet gevarenvrij. De kazematten stonden vanwege de verstikkende rook en de kruitdampen ook wel bekend als ‘moortcuylen’. Daar werd iets op gevonden. De zogenaamde kabouterhuisjes die je nu nog steeds boven de grond uit ziet steken, deden dienst als ontluchtingsgaten.

Stadsboerderijen

Natuurlijk werd er niet alleen maar gevochten. Ongeveer een derde van de Elburgers leefde van de visvangst uit de voormalige Zuiderzee. Maar vis alleen was niet voldoende. Bovendien was de Zuiderzee voor een groot gedeelte van het jaar dichtgevroren. Op de natte heidegronden aan zee lieten de Botbekkers magere ossen grazen. Op een zeker moment stonden er 83 stadsboerderijen binnen de stadsmuren. Als je die smalle steegjes induikt, zie je dat boerenverleden nog steeds terug. Je herkent deze gebouwen aan de hoge en brede deuren.

Als je toch de tijd hebt om de zijstraten in te duiken, loop dan ook even door richting de Havenkade. Een dagje Elburg is niet compleet zonder een bezoek aan het Botterwerfmuseum. In dit pas vernieuwde museum aan de Havenkade vind je alles over oude vissersboten en aloude vistechnieken. Van palingkisten en hoekwanten tot ijs- en netvissen. In de kleine steegjes komt de historie van deze Hanzestad nog meer tot leven.

Volg de TestTour op de voet

De ACSI FreeLife TestTour 2019 is in volle gang! Inmiddels kun je al enkele blogartikelen lezen. Vanaf midden september verschijnen de video’s en artikelen van de Levensgenieters en Cultuurliefhebbers op deze site. En vanaf midden december is het de beurt aan de Actievelingen en Gezinskampeerders. Tot die tijd houden we je op de hoogte via onze Facebookpagina. Veel plezier alvast!